Gaan borstimplantaten een leven lang mee? Wanneer vervanging nodig is

In het kort: Borstimplantaten worden niet beschouwd als hulpmiddelen die een leven lang meegaan, maar ze hebben ook geen vaste houdbaarheidsdatum. Een implantaat dat geen problemen geeft, hoeft doorgaans niet vervangen te worden alleen omdat er een bepaald aantal jaren is verstreken. Een revisie (correctieoperatie) kan nodig worden bij kapselcontractuur, ruptuur, verplaatsing, zichtbare rimpeling of een borstvorm die in de loop van de tijd verandert; daarom zijn regelmatige medische controles belangrijk.

Een van de meest gestelde vragen van mensen die een borstvergroting overwegen of jaren geleden implantaten kregen, is hoe lang implantaten “meegaan”. Algemene uitspraken op internet, zoals “elke tien jaar moeten ze eruit”, geven maar gedeeltelijk weer hoe er in werkelijkheid naar wordt gekeken.

In dit artikel leest u wat de levensduur van een implantaat betekent, welke situaties vervanging kunnen vereisen, hoe een stille ruptuur wordt opgespoord, waarom de implantaatkaart belangrijk is, wat de zeldzame aandoening BIA-ALCL inhoudt en welke mogelijkheden er bij een revisie zijn. Elke situatie is anders; het controleplan en elke beslissing worden na onderzoek door een arts bepaald.

Wat betekent de “levensduur” van een implantaat?

Een borstimplantaat is een medisch hulpmiddel met een siliconen omhulsel, gevuld met siliconengel of fysiologisch zout. Zoals elk medisch hulpmiddel kan het in de loop van de tijd slijten; naarmate de jaren verstrijken, neemt de kans op een implantaatgerelateerd probleem toe. Daarom moet al vóór de eerste operatie open worden besproken dat later een nieuwe ingreep nodig kan zijn.

Tegelijkertijd hebben implantaten geen vooraf vastgestelde vervangingsdatum. Sommige mensen houden hun implantaten vele jaren zonder problemen, anderen hebben eerder een correctie nodig. Bij een implantaat zonder klachten en zonder afwijkingen bij onderzoek en beeldvorming wordt routinematige vervanging doorgaans niet aanbevolen; de beslissing hangt af van de bevindingen, niet van een bepaald aantal jaren.

Situaties die vervanging of revisie kunnen vereisen

• Kapselcontractuur: Het lichaam vormt rond elk implantaat een dun laagje bindweefsel, het kapsel. Dat kapsel kan verdikken en samentrekken, met verharding, vervorming en pijn tot gevolg.
• Ruptuur: Een scheur in het omhulsel. Bij zoutoplossingimplantaten neemt het lichaam de vloeistof op en wordt de borst zichtbaar kleiner; bij siliconengelimplantaten geeft een ruptuur vaak geen klachten.
• Verplaatsing (malpositie): Het implantaat zakt naar beneden, schuift opzij of naar boven, de plooi onder de borst verandert of de twee implantaten komen in het midden te dicht bij elkaar.
• Rimpeling (rippling): Zichtbare of voelbare golvende plooien aan de randen van het implantaat, vooral bij een dunne weefsellaag.
• Veroudering en verslapping: Gewichtsschommelingen, zwangerschap, borstvoeding en leeftijd veranderen borstweefsel en huid; ook als het implantaat op zijn plaats blijft, kan de borst gaan hangen (ptosis) en kan een borstlift worden overwogen.
• Wens om de maat te veranderen: Na verloop van tijd geeft iemand misschien de voorkeur aan een kleiner of groter resultaat, of aan helemaal geen implantaten.

Stille ruptuur en controle met beeldvorming

De siliconengel in hedendaagse implantaten is cohesief; als het omhulsel scheurt, blijft de gel meestal binnen het kapsel. De persoon merkt dan vaak helemaal niets; dit heet een “stille ruptuur”. Omdat die bij lichamelijk onderzoek onopgemerkt kan blijven, wordt controle met beeldvorming op bepaalde momenten aanbevolen.

De meest gebruikte methoden zijn echografie van de borst en MRI. Welke methode, vanaf wanneer na de operatie en hoe vaak, bepaalt de arts op basis van het type implantaat, uw leeftijd en uw behoefte aan borstkankerscreening. Meld bij een mammografie altijd dat u implantaten heeft; met speciale opnametechnieken kan het implantaat opzij worden geschoven zodat het borstweefsel beter te beoordelen is.

De implantaatkaart en registratie

Na de operatie krijgt de patiënt gewoonlijk een implantaatkaart met fabrikant, model, volume, type oppervlak en serienummer van de implantaten. Bewaar deze kaart zorgvuldig, samen met het operatieverslag en de ontslagdocumenten.

Deze gegevens helpen een arts de juiste beslissing te nemen als u jaren later in een andere stad of een ander land wordt onderzocht, als er een veiligheidsbericht over een product verschijnt of als een revisie wordt gepland. Sommige landen hebben nationale registers voor borstimplantaten, die bijdragen aan het langdurig volgen van implantaten.

BIA-ALCL: zeldzaam, maar goed om te weten

BIA-ALCL (borstimplantaatgeassocieerd anaplastisch grootcellig lymfoom) is geen borstkanker, maar een zeldzame vorm van lymfeklierkanker die uitgaat van cellen van het afweersysteem. Het ontstaat meestal in het vocht of het kapsel rond het implantaat en is vooral in verband gebracht met implantaten met een getextureerd (ruw) oppervlak.

Het vaakst beschreven signaal is een onverklaarde zwelling of vochtophoping in één borst die jaren na de operatie ontstaat; soms wordt ook een knobbel opgemerkt. In dat geval kan de arts een echografie en zo nodig onderzoek van het vocht adviseren. Bij mensen zonder klachten wordt het verwijderen van implantaten om deze reden alleen doorgaans niet aanbevolen. Met uw chirurg bespreken welk type implantaat u heeft en waarop u bij controles moet letten, is een voldoende en verstandige aanpak.

Mogelijkheden bij een revisieoperatie

Afhankelijk van het probleem kan een revisie verschillend worden gepland:

• vervanging door een nieuw implantaat van dezelfde of een andere maat
• gedeeltelijke of volledige verwijdering van het kapsel (capsulectomie) of het losmaken ervan (capsulotomie)
• correctie van de implantaatloge of verplaatsing naar een andere laag (onder of boven de spier)
• verwijdering van de implantaten zonder vervanging, zo nodig gecombineerd met een borstlift of vettransplantatie
• bij verslapping een borstlift samen met de revisie plannen

Revisieoperaties zijn vaak complexer dan de eerste ingreep, en de huidige toestand van het weefsel beïnvloedt het resultaat. Welke mogelijkheid geschikt is, wordt na onderzoek en zo nodig beeldvorming individueel bepaald.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moeten borstimplantaten worden vervangen?

Implantaten hebben geen vaste vervangingsdatum. Een implantaat zonder klachten en zonder afwijkingen bij controle hoeft doorgaans niet vervangen te worden alleen omdat er tijd is verstreken. Toch worden implantaten niet als levenslange hulpmiddelen beschouwd en kan na verloop van jaren een revisie nodig worden. Of vervanging zinvol is, beslist u samen met uw arts op basis van onderzoek en beeldvorming.

Hoe merk ik dat mijn implantaat gescheurd is?

Bij zoutoplossingimplantaten is een ruptuur meestal te herkennen aan een duidelijke verkleining van de borst. Bij siliconengelimplantaten geeft een ruptuur vaak helemaal geen klachten; dit heet een stille ruptuur. Daarom zijn controles met echografie of MRI op de door de arts aangeraden momenten belangrijk. Merkt u vormverandering, verharding of gevoeligheid, wacht dan niet tot de volgende controle.

Wat is kapselcontractuur en kan het terugkomen?

Bij kapselcontractuur verdikt en krimpt het natuurlijke weefsellaagje rond het implantaat, waardoor de borst hard wordt en van vorm verandert. Lichte vormen kunnen worden gevolgd, terwijl duidelijke verharding en pijn een revisie kunnen vereisen. Ook na correctie kan het opnieuw optreden; die kans en de maatregelen die kunnen helpen, bespreekt u uitgebreid met uw chirurg.

Hebben zwangerschap en borstvoeding invloed op implantaten?

Tijdens zwangerschap en borstvoeding wordt het borstweefsel groter en daarna weer kleiner. Dat beschadigt het implantaat zelf niet, maar kan de huid oprekken en later tot hangende borsten leiden. Een eventuele wens om borstvoeding te geven, bespreekt u bij de planning. Verandert de vorm na de bevalling, dan wordt pas na het stoppen met borstvoeding en het tot rust komen van het weefsel beoordeeld of correctie nodig is.

Kunnen implantaten worden verwijderd zonder vervanging?

Ja, implantaten kunnen worden verwijderd zonder nieuwe te plaatsen. Afhankelijk van de grootte van het implantaat, de dikte van het weefsel en de elasticiteit van de huid kan de borst daarna verslappen of volume verliezen. Daarom wordt verwijdering bij sommige mensen gecombineerd met een borstlift of vettransplantatie. Hoeveel van het kapsel wordt verwijderd, hangt af van de bevindingen bij het onderzoek.

Uitgebreide informatie over borstimplantaten, de operatie en de nazorg vindt u op de pagina Borstvergroting. Voor het maken van een afspraak voor een consult in Kayseri kunt u de pagina Contact gebruiken.

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie; voor diagnose en behandeling is een onderzoek door een arts noodzakelijk.